Bouwplannen? Regels en vergunningen

Het is onmogelijk hier een volledig overzicht te geven van het oerwoud van voorschriften die een rol spelen bij het bouwproces. Een architect is natuurlijk geen jurist, maar u mag wel van hem verwachten dat hij voldoende van de consequenties van wetgeving voor uw bouwplan op de hoogte is. We noemen enkele van de belangrijkste en geven u een idee van de inhoud:

Woningwet

De  oorspronkelijke Woningwet dateert uit het begin 20ste eeuw (1901-1902) en heeft een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse volkshuisvesting. Een belangrijke wijziging van de Woningwet vond in 2003 plaats; o.a. met de bedoeling om de regels rond de vergunningverlening van kleine verbouwingen te vereenvoudigen. Maar ook recent in 2009 zijn wijzigingen in werking getreden. Belangrijke zaken die in de huidige woningwet geregeld worden:

  • Bepalen voor welke bouwwerken een bouwvergunning moet worden aangevraagd
  • Bepalen van ‘fatale termijnen” d.w.z. termijnen waarbinnen een aanvraag door de Gemeente dient te worden afgehandeld: 6 weken voor een 'lichte' bouwvergunning; 12 weken voor een 'reguliere' bouwvergunning.
  • Voorschriften rond bouwaanvraag
  • Regeling welstandstoezicht
  • Regelingen rond bestaande woningen en subsidies

Bij het maken van bouwplannen heeft u altijd te maken met de regels uit de woningwet.

Monumentenwet

Is uw pand een monument dan krijgt u te maken met allerlei bijzondere regels. De belangrijkste hiervan is de monumentenwet.  Het lijkt vaak of de regels rond monumenten alleen maar beperkend zijn voor de eigenaar van een monumentaal pand. Helemaal waar is dat niet, er zijn ook regelingen die bijvoorbeeld onderhoud en restauratie financieel vergemakkelijken.

Bouwbesluit

Het Bouwbesluit staat propvol met allerlei eisen waaraan een gebouw moet voldoen om een bouwvergunning te verkrijgen; eisen op het gebied van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid en in de toekomst komen daar nog allerlei milieueisen bij. Het Bouwbesluit heeft zeker een beperkende invloed op de ontwerpvrijheid van de architect; die moet vaak werkelijk alle zeilen bijzetten om aan allerlei regeltjes te voldoen! Om u een idee te geven wat er in het Bouwbesluit allemaal te vinden is zomaar een willekeurige greep:

  • Breedte en hoogte van deuren (vrije doorgang)
  • Capaciteit van ventilatieroosters
  • Vloeroppervlakte van toilet
  • Geluidwering van buitenwanden

Omdat u bij de bouwaanvraag moet aantonen dat uw plan voldoet aan het Bouwbesluit is uw architect verplicht daarover een heel dossier samen te stellen. Ondanks alle voornemens van de overheid om de bouwregelgeving te vereenvoudigen is de stapel papier die ingediend moet worden de afgelopen decennia alleen maar spectaculair gegroeid!

Wet op de ruimtelijke ordening

Deze wet bevat o.a. regelingen met betrekking tot het bestemmingsplan. In 2008 is de  wet gewijzigd en is het nieuwe Besluit ruimtelijke ordening van kracht geworden. Het veel gebruikte ‘art. 19’ uit  de oude wet bestaat inmiddels niet meer en is vervangen door een aantal nieuwe artikelen in WRO en BRO.

Bestemmingsplan

Een van de eerste documenten waarnaar uw architect zal kijken bij het doen van een haalbaarheidsonderzoek is het bestemmingsplan. Iedere gemeente moet voor het totale grondgebied bestemmingsplannen vaststellen. Een bestemmingsplan bestaat uit een kaart van een deel van de gemeente en een geschreven toelichting met voorschriften. In zo’n bestemmingsplan kan de gemeente allerlei zaken regelen, bijvoorbeeld:

  • Soort gebruik dat er van stukken grond gemaakt mag worden
  • Soort gebruik dat van gebouwen gemaakt mag worden
  • Bebouwingsgrenzen
  • Bouwhoogten
  • Dakvormen

Een bestemmingsplan kan een zeer dwingend karakter hebben en in zulke gevallen wordt natuurlijk de ontwerpvrijheid van de architect stevig ingeperkt. In het verleden bestond er soms de mogelijkheid deze voorschriften te omzeilen door  een ‘art.19’ procedure. In de nieuwe wet en het bijbehorende besluit is die mogelijkheid er nog steeds. Maar het is niet zeker dat deze mogelijkheid altijd een oplossing biedt ; in de meeste gevallen moeten u en uw architect zo creatief mogelijk omgaan met de beperkingen uit het bestemmingsplan..

Normen, keurmerken en certificatiesystemen

Er is een veelheid aan normen die van toepassing zijn op specifieke gebouwdelen of bouwmaterialen. Niet al deze normen zijn wettelijk voorgeschreven maar u komt ze tegen in het ‘bestek’ om aan de aannemer duidelijk te maken welke kwaliteit vereist is. Om maar eens een greep te doen:

  • NEN-Normen, normen op een veelheid van (bouwkundige) gebieden, opgesteld door het Nederlands Normalisatie Instituut.
  • KOMO-keur, keurmerk voor bouwmaterialen
  • KEMA-keur, keurmerk voor elektrische installatie en onderdelen
  • KIWA-keur, keurmerk voor producten in de sfeer van de drinkwatervoorziening
  • Normen en voorschriften van lokale energiebedrijven

Milieuwetgeving

In toenemende mate wordt het bouwproces beïnvloed door allerlei eisen op milieugebied. Soms zijn die ‘verstopt’ in andere voorschriften. Zoals bijvoorbeeld de eisen rond de energiezuinigheid van gebouwen, die in het Bouwbesluit zijn ondergebracht. Ook zijn er voorbeelden van aparte regelingen zoals het Bouwstoffenbesluit dat een rol speelt bij de bescherming van bodem- en oppervlaktewater.

Arbowetgeving

Veiligheid op de bouw is niet langer automatisch de verantwoordelijkheid van de aannemer alleen. Het lijkt u misschien vreemd maar sinds de invoering van het Arbobesluit Bouwproces, loopt u als opdrachtgever zelfs het risico beboet te worden! Uw architect wordt ook niet blij van al deze ambtenarij; nog even en hij moet zelf gaan controleren of de bouwvakkers hun helmpje wel op hebben! Verder is de Arbowetgeving natuurlijk ook van belang voor het ontwerp van bedrijfsruimten.

Wet Ketenaansprakelijkheid

Het was vroeger nog wel eens een rommeltje met de betaling van sociale premies in de bouw. Simpel gezegd kwam het er op neer dat bepaalde personen of bedrijven geen premies afdroegen: ‘omdat ze dachten dat iemand anders wel betaalde.’ De wetgever vond het vervolgens wel handig om een keten van verantwoordelijkheden te smeden. En die keten eindigt bij, juist u raadt het al, u als opdrachtgever!

UAR 2001

Om te zorgen dat de aanbestedingsprocedure ordelijk verloopt en u zich niet op juridisch glad ijs begeeft, zal uw architect in het bestek vaak het ‘Uniform Aanbestedingsreglement 2001’ van kracht verklaren. Dat schept duidelijkheid over de manier waarop de aannemer geselecteerd wordt. Het in het wilde weg offertes vragen bij aannemers kan vervelende juridische consequenties hebben!

UAV

De ‘Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de Uitvoering van Werken’ zijn net als de UAR een pakket regels die vaak in het bestek van toepassing worden verklaard. In de UAV staan allerlei  praktische voorschriften over de uitvoering van de bouw. Handig, want je hoeft niet iedere keer opnieuw het wiel uit te vinden en het bestek krijgt niet de omvang van een roman van Dostojevski.

SR ‘97

De ‘Standaardvoorwaarden 1997 Rechtsverhouding opdrachtgever-architect’ zijn opgesteld door de BNA en kunnen van toepassing worden verklaard om te zorgen dat ook de relatie tussen u en uw architect helder omschreven is. Inmiddels wordt in de meeste gevallen gewerkt met de DNR of de CR.

DNR en de CR

'De Nieuwe Regeling'  (DNR) wordt meesdtal  in plaats van de SR'97 gebruikt , maar de SR'97 is niet afgeschaft.. 'De Nieuwe Regeling' leent zich wat minder voor kleine opdrachten van particulier opdrachtgevers.  Daarom is er nu een 'consumentenregeling' (CR) die daar wel op toegesneden is.

Auteurswet

Op het gebied van het auteursrecht ontstaat een enkele keer nog wel eens wrijving tussen opdrachtgever en de architect. Na het boekje ‘auteursrecht van de architect’ van Prof. Adriaansens is dat eigenlijk niet meer nodig: daarin wordt de betekenis van o.a. de Auteurswet duidelijk verklaard. Uw architect kan u de hoofdlijnen ongetwijfeld uitleggen.

Wet op de architectentitel

Sinds 1 oktober 1988 is deze wet van kracht. Om de titel ‘architect’ (ook in samenstellingen) te mogen voeren moet je ingeschreven zijn in het ‘architectenregister’. Dat register toetst het opleidingsniveau van kandidaten. De meeste architecten die ingeschreven zijn in het register hebben een opleiding gevolgd aan een Academie van Bouwkunst of aan één van de Technische Universiteiten. 

Meer weten over het realiseren van uw bouwplannen?

  Bouwplannen? Het bouwproces

  Bouwplannen? Regels en vergunningen

  Bouwplannen? De bouwpartners

  Quick Scan

 

Quest, Bureau voor Architectuur
Korte Middelwijkstraat 1
3764 DB  Soest

Tel.035-6023867
questsoest@hetnet.nl